top of page

Các Chất Liệu Hội Họa

           Để đáp ứng nhu cầu thẩm mĩ đa dạng, phong phú cảm và cảm thụ hội họa tuyệt đối một bức tranh, Indochinegallrry.com  chúng tôi xin giới thiệu 1 số chất liệu tranh vẽ cơ bản mà các họa sĩ Việt Nam tạo nên 1 số bức tranh thật đặc sắc và đệ lại ấn tượng. và dưới đây Indochinegallrry.com  chỉ giới thiệu sơ lược hết sức ngắn gọn thấy sự khác biệt giữa chúng.

IMG_9493.jpg

Sơn Acrylic là một bước phát triển khá mới trong lịch sử nghệ thuật, và chúng là một chất liệu phổ biến được lựa chọn cho những người mới bắt đầu. Không giống như sơn dầu, chúng không yêu cầu sử dụng dung môi và có thể dễ dàng pha loãng và làm sạch bằng nước. So với sơn dầu, acrylic cũng rất nhanh khô - các màng mỏng có thể khô chỉ trong vài phút. Điều này có thể khiến việc tạo hỗn hợp của bạn trở nên khó khăn hơn khi chúng bắt đầu khô vào lần thứ hai chúng đánh vào bảng màu của bạn - mặc dù thời gian khô của chúng có thể được kéo dài bằng cách sử dụng môi trường làm khô chậm acrylic hoặc Xịt làm ướt bảng màu Liquitex. Mặt khác, khả năng làm khô nhanh chóng của chúng có nghĩa là bạn có thể hoàn thành bức chân dung của mình chỉ trong một lần ngồi! Một điều cần lưu ý khi tạo hỗn hợp của bạn là acrylics sẽ sẫm màu hơn khi chúng khô. Mặc dù hiện tượng này không rõ rệt ở các loại sơn hiện đại, chất lượng chuyên nghiệp, nhưng bạn cũng cần lưu ý rằng nó khiến việc phối tông màu từ bảng màu sang vải vẽ trở nên khó khăn hơn!

IMG_9385 OK.jpg

Chất liệu (còn gọi là màu bột, màu goát) vốn là màu ở dạng bột khô (nghiền từ khoáng chất hay điều chế hóa chất), khi vẽ thì dùng bút lông cứng và bẹt trộn với keo (grom arabic, keo da trâu, hồ nếp, hồ tẻ, keo sữa…) và nước rồi vẽ lên giấy, gỗ hay vải… Đây là chất liệu vẽ tranh thuộc loại tiện lợi và rẻ tiền nhất: bột màu khô, keo, giấy in báo đều thuộc loại rẻ tiền, dễ mua, nếu vẽ hỏng thì có thể xé bỏ ngay, không tiếc, rồi vẽ lại dễ dàng. Bột màu rất mau khô, nếu vẽ hỏng thì dễ xóa bởi tất cả các màu đều phủ lên nhau được, kể cả màu trắng cũng có thể phủ kín màu đen (nếu màu bên dưới đã khô). Trước đây các họa sĩ ta quen vẽ bột màu khô trộn keo, hòa nước, nay trên thị trường đã phổ biến loại bột màu nghiền sẵn, đóng trong các lọ nhựa, gọi là màu goát (gouache – tiếng Pháp). Các sinh viên và họ a sĩ trẻ bây giờ quen dùng màu goát đóng hộp hơn màu bột khô vì đã sẵn keo, đỡ phải nghiền và trộn.

Sơn dầu (6).jpg

Than và chì than là chất liệu khó làm chủ bởi trong quá trình vẽ chỉ cần mạnh tay 1 chút là độ đậm sẽ quá và gây cháy bài. Sắc độ của than và chì than nhìn chung là đậm và để có được sắc độ sáng dần lên thì cần đến kĩ thuật và lực của bàn tay. Cụ thể nếu tay dồn 1 lực nhẹ sẽ có sắc độ nhạt và càng lực càng mạnh thì độ đậm càng tăng dần. Than là chất liệu mềm và để chất than bám lên bề mặt giấy thì ta cần miết mạnh tay. Khi miết sử dụng các ngón trỏ hoặc mu bên dưới của ngón tay cái. Phần nền thường sử dụng kĩ thuật dùng bàn tay xoa đều lên bề mặt giấy. Cách vẽ than và chì than trong hội họa nói chung sẽ có nhiều cách khác nhau, có thể là vẽ chân dung, kí họa dáng mẫu, phong cảnh...vv. Còn lối vẽ truyền thần cũng sử dụng bột than chì nhưng bên cạnh đó còn dùng các công cụ hỗ trợ khác như: bút lông, bông gòn, chì trắng..vv để tạo nên hiệu quả giống thật và sát với mẫu.

Sơn dầu (10).jpg

Cùng với tranh sơn mài, lụa thì giấy dó là chất liệu đặc trưng của hội họa Việt Nam. Giấy dó là chất liệu có sức hấp dẫn, lôi cuốn, giàu tính biểu đạt và luôn tạo cảm hứng sáng tạo bởi nét nhẹ nhàng, tinh tế riêng có. Giấy dó được chế tác thủ công từ vỏ của cây dó, một loại cây thân gỗ có nhiều trên rừng núi Việt Nam. Nhựa trong rễ cây dó cổ thụ trăm năm, đọng lại cho trầm, một loại hương liệu quí đắt hơn vàng. Vỏ dó bóc từ cây dó đem về ngâm trong nước vôi cho nát rữa rồi được vò đập cho chất rã hết phần thịt, lọc lại chỉ còn xơ dó là xenluylo, sau đó đươc cho vào cối giã nát cho nhuyễn, hòa tan vào nước. Để làm giấy người ta pha thêm nước nhớt từ một loại vỏ cây khác rồi chao lên khuôn làm bằng loại mành tăm. Giấy dó một lớp goi là dó đơn, nhiều lớp gọi là kép. Tờ giấy dó có thể hai hoặc có khi dày đến bảy lớp tùy theo ý muốn người xử dụng, có thể bóc giấy ra nhiều lớp. Dó đơn nặng chừng 20gram/m2. Giấy được tẩy rửa bằng cách ngâm nước vôi nên sợi xennlulo không bị xâm hại. Giấy dó tốt có màu trắng ngà, mịn mặt Vẽ giấy dó cần nắm được “tính nết” của dó bởi chỉ cần nước đầu bút quá nhiều hay quá ít là tranh dễ bị hỏng. Người họa sỹ thường ví giấy dó như cô thiếu nữ khó tính, không dễ gần, nhưng khi biết cách gần thì cho cảm giác ngọt ngào của chất liệu tuyệt vời đến mức không ngờ tới. 1 Ảnh Vẽ trên dó người ta có thể dùng bột màu hoặc ome goat. Nhưng phải là loại dó dày kép 4 hoặc 5 trở lên. Cách vẽ này thường bít kín mặt giấy. Còn dùng màu nước (aquaren), mực nho và thêm các màu lấy từ thiên nhiên như nước vỏ cây vang, cây nhội, củ nâu, nước chè, cà phê, hoa hiên, quả dành v v…vẽ kiểu nhuộm dần, vẽ xong còn thấy mặt giấy thì có thể dùng lọai dó mỏng một lớp. Vẽ xong nhìn mặt tranh trong trẻo. Với tôi đó là cách khai thác được cao nhất giá trị của Dó.

Sơn dầu (20).jpg

Nghệ thuật đặt màu lên lụa cũng hết sức tinh tế và chủ động vì khi lụa đã ngấm màu thì không thể nào làm cho chúng sáng lại được nữa, khác hẳn với sơn dầu hay bột màu, có thể dùng màu nọ chồng lấp lên màu kia. Nhưng ưu thế lớn nhất của tranh lụa chính là sự mềm mại, nhuần nhị, êm ả và sâu lắng. Để tạo được hiệu quả như vậy, các họa sĩ thường phải vẽ nhiều lần cho một mảng màu để màu thấm vào từng thớ lụa. Nếu như trong kỹ thuật sơn mài có phần việc mài sơn cũng được coi là vẽ thì trong kỹ thuật tranh lụa,việc rửa lụa cũng cần phải tính toán kỹ. Ở tranh lụa, bản thân chất lụa đã rất mong manh, mịn màng. Thông thường các họa sĩ ít dùng những khối nổi không gian của tự nhiên, ít sử dụng đến ánh sáng như cách vẽ của sơn dầu. Người họa sĩ sáng tạo theo một không gian của mình, có khi không nhờ đến một phối cảnh nào, hoặc chỉ gợi lên bằng cách sử dụng những bộ phận của phối cảnh. Trong tương quan giữa người và phối cảnh, có khi họa sĩ dùng sắc độ mạnh để nhấn vào người, còn cảnh vẫn để ở sắc độ trung bình hoặc làm nhẹ đi để tôn các nhân vật nhưng vẫn tạo ra sự thống nhất. Có khi vật ở tiền cảnh được thể hiện mờ đi để tôn vật ở xa hơn mà vẫn không gây xáo trộn về không gian. Sự vẽ rõ nét hoặc làm mờ nhòe đi trong tranh lụa được xử lý theo chủ ý của họa sĩ bằng một tương quan hợp lý mà họa sĩ đặt ra, khiến người xem có thể xem gần hay xa cũng được. Cũng như sơn mài, lụa hạn chế trong việc diễn tả ánh sáng, tả chất, vờn khối, không gian và thậm chí cả màu sắc. Tranh lụa thường sử dụng mảng và nét để thể hiện thế giới khách quan. Sự thay đổi phong phú đa dạng các mảng hình trong tranh lụa chỉ đơn thuần là các mảng phẳng thì sẽ rất đơn điệu, vì vậy các họa sĩ đã tìm tòi đưa các chi tiết, họa tiết vào trong các mảng hình ấy để tạo sự sinh động, hấp dẫn và cuốn hút người xem

Sơn dầu (11).jpg

Về tên gọi thì “pastel” được gọi là phấn tiên để phân biệt với phấn màu dùng để viết trên bảng. Như vậy, phấn tiên là phương tiện, chất liệu để vẽ diễn tả chứ không phải để viết bảng. Trên thực tế cũng có người gọi “pastel” là “phẩm màu”, thuật ngữ này không chính xác. Phấn màu là chất bột thạch cao và đất sét trắng được người ta nghiền trộn và ép thành thỏi. Nó có độ cứng hơn phấn tiên cho nên người viết có thể vẽ những nét thanh mảnh và nét to (do nhấn hay viết nhẹ). Phấn tiên mềm hơn cho nên không thể chuốt hay mài nhọn hay mài vạt như mũi xà beng… Phấn tiên là dạng bột màu được trộn với keo và nén thành thỏi tròn hay vuông. Giấy vẽ phấn tiên có độ nhám để dễ bắt màu (màu bám vào sớ giấy). Giấy có độ trơn láng không thể vẽ phấn tiên được. Phấn tiên có độ mềm hơn chất chì trong bút chì cho nên chúng ta không thể “tỉa” chi tiết đối tượng như bút chì. Vẽ pastel thì chúng ta có phấn màu trắng để điểm những phần sáng chứ không phải chừa giấy trắng như vẽ bút chì đen bình thường. Nét hay mảng màu phấn tiên không bám đều lên mặt giấy mà chỉ bám vào các hạt trên mặt giấy. Khi dùng ngón tay (da đầu ngón tay) để “di” (chà cho mịn) làm cho các hạt màu tan nhuyễn thành các mảng màu bám sát vào mặt giấy tạo bề mặt của mảng màu mịn màng hơn. Người cũng có thể dùng vải hay nỉ để “di” hay vuốt màu cho mịn mà không can ngón tay.

Sơn dầu (3).jpg

Sơn dầu là một loại màu vẽ bao gồm các sắc tố màu thường có dạng bột khô được nghiền kĩ với dầu hạt lanh. Màu sơn dầu có đẹp hay không phụ thuộc vào chất lượng, mức độ mịn của sắc tố màu được sử dụng và môi trường sử dụng. Để pha được sơn dầu như ý, bạn cần có kiến thức chuyên môn cơ bản để biết công thức pha trộn về tỷ lệ dầu một dung môi nào đó. Thường thì sơn dầu ở dạng ổn định nhất của nó khi ở trong ống màu và bạn không nên pha chế gì thêm nếu không có kiến thức gì.Sơn dầu vẽ tranh không thấm nước và có độ dẻo cũng như độ che phủ mạnh. Sơn dầu có thể dễ dàng phủ lên các màu sơn khác.

Sơn dầu (3).jpg

Sơn mài được coi là một trong các chất liệu hội họa ở Việt Nam. Đây là sự tìm tòi và phát triển kỹ thuật của nghề sơn (nghề sơn ta) thủ công truyền thống của Việt Nam thành kỹ thuật sơn mài. Tuy nhiên, từ dùng để gọi sơn mài thường được hiểu sang các đồ dùng sơn mỹ nghệ của Nhật, Trung Quốc. Kỹ thuật mài là điểm khác biệt lớn giữa đồ thủ công sơn mỹ nghệ và tranh sơn mài Việt Nam. Tranh sơn mài sử dụng các vật liệu màu truyền thống của nghề sơn như sơn then, sơn cánh gián làm chất kết dính, cùng các loại son, bạc thếp, vàng thếp, vỏ trai, v.v. vẽ trên nền vóc màu đen. Đầu thập niên 1930, những họa sĩ Việt Nam đầu tiên học tại trường Mỹ thuật Đông Dương đã tìm tòi phát hiện thêm các vật liệu màu khác như vỏ trứng, ốc, cật tre, v.v. và đặc biệt đưa kỹ thuật mài vào tạo nên kỹ thuật sơn mài độc đáo để sáng tác những bức tranh sơn mài thực sự. Thuật ngữ sơn mài và tranh sơn mài cũng xuất hiện từ đó. Tranh có thể được vẽ rồi mài nhiều lần tới khi đạt hiệu quả mà họa sĩ mong muốn. Sau cùng là đánh bóng tranh.

Sơn dầu (8).jpg

Không giống như tempera, sơn acrylic, màu nước hoặc bột màu, tất cả đều khô bằng cách bay hơi, sơn dầu khô bằng quá trình oxy hóa - nghĩa là, dầu phản ứng hóa học với oxy trong không khí và dần dần chuyển từ dạng lỏng sang dạng gel và cuối cùng trở nên cứng. Vì thế khi vẽ sơn dầu ta cần thời gian để lớp màu trước se khô ta sẽ vẽ tiếp lớp màu sau. Thời gian se kho khoảng từ 4 ngày đến 7 ngày thậm chí rất lâu hơn nữa tùy thuộc vào độ dày - mỏng của lớp vẽ, phụ thuộc vào màu đậm hay nhạt, rồi chất liệu do các hãng sản xuất cũng phác nhau nữa...v.v

bottom of page